Jak pomóc dziecku radzić sobie z porażką?

Jak pomóc dziecku radzić sobie z porażką? Taka pomoc jest mu bardzo potrzebna. Każdy, także dziecko przegrywa i wygrywa wiele razy. Umiejętność radzenia sobie z tym jest ogromnie ważna w dzieciństwie oraz w późniejszym, dorosłym życiu.

Porażki i sukcesy — z tego składa się nasze życie

Każdy z nas — rodziców czy opiekunów — mierzy się z tym zadaniem: JAK POMÓC DZIECKU MIERZYĆ SIĘ Z PRZEGRANĄ? Każdy z nas chce, aby dziecko w siebie wierzyło, miało poczucie własnej wartości oraz, by porażka nie sprawiała, że się załamuje i poddaje. Jak to zrobić?

Należy pamiętać, że oprócz nauki radzenia sobie z porażką, bardzo ważną i łączącą się z tym umiejętnością jest umiejętne wygrywanie. Szanowanie przeciwnika, który okazał się słabszy. Takie umiejętności przydadzą się dziecku zarówno wśród rówieśników na placu zabaw, w szkolnej ławce, oraz w dorosłym, osobistym, jak i zawodowym życiu.

Dziecko, bardzo dużą część nawyków i wartości wynosi z domu. Obserwując mamę, która złości się, kiedy ktoś w pracy zrobił lepszy projekt czy tatę, który denerwuje się z powodu przegranej ulubionej drużyny, dziecko wnioskuje, że przegrana to okropna rzecz. Dająca mocne poczucia bycia gorszym, słabszym i do niczego. Maluch obserwuje też, jak rodzice zachowują się, kiedy okażą się w czymś lepsi od innych. Bacznie przygląda się jak mama czy tata traktują przegranego. Tak, to nasze zachowanie jest pierwszym krokiem do nauki radzenia sobie z porażką przez nasze dzieci.

Nauka tej umiejętności nie jest wcale taka szybka, jak mogłoby się wydawać. Wielu dorosłych, bardzo źle znosi smak porażki, mimo wielu więcej doświadczeń, a co dopiero dziecko. Tyle, że taka umiejętność jest niesamowicie ważna, ponieważ całe nasze życie składa się z pasm niepowodzeń i sukcesów. Nie chodzi tylko o gry i zawody.
Radzenie sobie ze znalezieniem pracy, utrzymanie się w niej, walka o względy ukochanej osoby, zdrowie itd. To cała masa rzeczy, które czekają nas w dorosłym życiu i niosą ze sobą porażki i sukcesy. Im lepiej nasze dzieci będą sobie z nimi radzić za dziecka, tym lepiej poradzą sobie w dorosłym życiu.

Skąd lęk przed sytuacją, w której dziecko przegrywa?

Są maluchy, które rezygnują z gry od razu, gdy inne pionki go wyprzedzą. Są też spryciarze, którzy dla wygranej zrobią wszystko – rzucą kostką tak, by mama nie widziała, ile oczek wypadło, lub przesuną pionek za daleko. Częstym powodem takich zachowań jest niska samoocena. Dziecko myśli, że przegrywając, zawiedzie rodziców. Czuje, że pokładają w nim duże nadzieje, i boi się, że im nie sprosta. Woli w trakcie gry zrezygnować, niż zmierzyć się z przegraną.

Jak pomóc dziecku radzić sobie z porażką?

Doceniaj

Dziecko od pierwszych chwil swojego życia nabywa nowych umiejętności. Chwal je dużo i często. Za drobne rzeczy tak samo. Docenione dziecko dużo łatwiej poradzi sobie w momencie, w którym coś mu się nie uda. Nie będzie miało poczucia, że ciągle coś mu nie wychodzi. Nie będzie też odczuwało presji, by Cię w końcu czymś zadowolić.

Jeśli nie doceniasz i nie chwalisz dziecka, presja, by sprostać Twoim wymaganiom jest tak ogromna, że przy każdej, nawet najmniejszej czynności, dziecku od razu odczuwa ogromny stres, ponieważ bardzo chce w końcu usłyszeć od Ciebie coś pozytywnego.

Nie lekceważ jego emocji

Bądź empatyczny. Nie lekceważ emocji dziecka. Nie mów bez opamiętania, że nic się nie stało, że i tak jest najlepszy. Takie reagowanie na frustrację i poirytowanie dziecka, może sprawić, że dziecko poczuje się przez Ciebie lekceważone. Jeśli coś mu się nie udało, zajął ostatnie miejsce, to nie prawdą jest, że jest najlepszy. Nie w tej dziedzinie, nie w tym momencie.
Pozwól dziecku odreagować stres na swój sposób. Pozwól mu, powiedzieć co czuje. Żadne emocje nie są złe i wszystkie są nam potrzebne.

Wspólnie wyciągajcie wnioski

Po porażce usiądź z dzieckiem i POROZMAWIAJ. Wspólnie wyciągnijcie z danej sytuacji wnioski na przyszłość. Pomóż mu znaleźć rozwiązanie z danej sytuacji. Zaproponuj, że do następnych zawodów może powinien się dłużej przygotowywać, może moglibyście razem zrobić daną potrawę i zobaczyć, dlaczego poprzednia się nie udała?

Dziecko przegrywa. Pokaż mu jak to zaakceptować.

Jak już wcześniej pisałam, dzieci większości czynności uczą się od rodziców. Obserwując swoich opiekunów, czerpią swoje pierwsze wzorce i autorytety. Widząc, jak zachowuje się mama czy tata podczas przegranej, buduje swoje zachowanie na tej podstawie.

Jeśli zdarzy Ci się przegrać z dzieckiem, możesz mu pogratulować, powiedzieć, że mimo przegranej super się bawiłeś! Powiedz, że z chęcią zmierzysz się jeszcze raz, nawet jeśli miałbyś znów przegrać. Zabawa jest tak świetna, że nie liczy się to, kto wygra. Dziecko wtedy podejdzie do każdej rywalizacji z większym, zdrowym dystansem.

Czy przegrana to zawsze coś złego?

Kiedy dziecko przegrywa, możesz pokazać mu, że zawsze są dwie strony medalu. Że przegrane nie zawsze musi oznaczać coś złego. Spróbujcie razem znaleźć dobre strony danej sytuacji.
Dzięki takim praktykom, dziecku będzie łatwiej w przyszłości radzić sobie z sytuacjami, które nie idą po jego myśli. Oczywiście będzie dalej dążyć do celu i marzeń, ale będzie w stanie w każdej sytuacji znaleźć coś pozytywnego i fajnego. A takie podejście bardzo ułatwia i sprawia, że jest przyjemniejsze dorosłe życie.

Jak pomóc dziecku radzić sobie z porażką?
Tego nie rób

Nie porównuj

Nie zależnie od tego, czy Twoje dziecko przegrywa czy wygrywa, nie porównuj go z innymi. Jeśli zapyta, dlaczego Kasia zrobiła to szybciej niż on lub dlaczego Marcin zawsze robi brzydsze prace plastyczne, masz doskonałą okazję, aby wytłumaczyć dziecku, że każdy jest inny. Każda rozwija się inaczej, każdy ma inne cechy i umiejętności rozwinięte bardziej lub mniej.
Jeśli nie usłyszy od Ciebie: “Znów Ci się nie udało, a Tomek za każdym razem radzi sobie z tym zadaniem”, nie straci pewności i wiary w siebie. Nie podda się i będzie dalej dążyć do upragnionego celu.

Nie wyręczaj

Jeśli dziecko nie radzi sobie z jakąś rzeczą, nie rób tego za nie! Nie bierz od niego grabi, gdy niedokładnie grabi liście i nie mów: “Daj, zrobię to szybciej i lepiej!”. To okropne podcinanie skrzydeł i demotywowanie dziecka. Możesz mu oczywiście pomóc, zrobić za niego pokazując, jak może być mu lepiej i wygodniej wykonać daną czynność (sprawdź artykuł o samodzielności). Wspieraj i pomagaj, ale nie wyręczaj.

Nie poniżaj

Wszystkie wymienione wyżej zachowania, sprowadzają się do poniżenia Twojego dziecka. Jeśli będzie czuło się poniżone, krytykowane na każdym kroku lub oceniane, to przestanie w siebie wierzyć. Nie będzie miało siły i chęci do działania. Może popaść w depresję i obniżyć znacznie swoją samoocenę.

Nie wywieraj presji, poprzez ciągłe nakłanianie

Musisz bacznie obserwować reakcje swojego dziecka. Jeśli, któryś raz podchodzi do tej samej rzeczy, a ona znów mu się nie udaje i dziecko zaczyna się zniechęcać i irytować, musisz pomóc mu na chwilę odpuścić. Nie zachęcaj na siłę, nie wywieraj presji, poprzez ciągłe nakłanianie do próbowania kolejny raz.

Jeśli będziesz ciągle naciskać i namawiać, dziecko poczuje się przygniecione i zestresowane faktem, że nie umie sprostać Twoim wymaganiom. Czasami dziecko przegrywa – pozwól mu na to, jak i na moment odpuszczenia. Na nabranie nowych sił, na wzięcie świeżego oddechu. Czasem fajnie jest odstawić coś na chwilę (nawet dłuższą), aby wrócić z nowymi siłami i pomysłami.

! Jeśli Twoje dziecko ma problem z samooceną, motywacją lub radzeniem sobie z porażką, a mój artykuł nie pomógł Ci dostatecznie, zapraszam do kontaktu, być może będę mogła Wam pomóc.